ویروس HPV چقدر خطرناک است و چه علائمی دارد؟

ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) شایع‌ترین عفونت مقاربتی در جهان است و بیش از ۸۰ درصد افراد فعال جنسی در طول زندگی خود به یکی از سویه‌های آن مبتلا می‌شوند. این ویروس مجموعه‌ای از بیش از ۲۰۰ نوع است که به دو دسته اصلی تقسیم می‌شود: سویه‌های کم‌خطر که ممکن است باعث بروز زگیل‌های تناسلی یا تغییرات سطحی در پوست و مخاط شوند و سویه‌های پرخطر که به‌ویژه نوع‌های ۱۶ و ۱۸ عامل اصلی بیش از ۹۰٪ موارد سرطان دهانه رحم هستند. خطرات اصلی ویروس زگیل تناسلی به سویه‌های درگیر بستگی دارد؛ سویه‌های پرخطر (مانند 16 و 18) مهم‌ترین عامل ایجاد سرطان‌ها هستند که شایع‌ترین آن‌ها سرطان دهانه رحم و همچنین سرطان‌های مقعد، واژن،آلت تناسلی و اوروفارنکس را شامل می‌شود. در مقابل سویه‌های کم‌خطر (مانند 6 و 11) زگیل‌های تناسلی خوش‌خیمی ایجاد می‌کنند که ضمن ایجاد ناراحتی فیزیکی می‌توانند در بارداری گسترش یابند. این سویه‌های پرخطر می‌توانند به‌تدریج باعث آسیب‌های پیش‌سرطانی در دهانه رحم، واژن، مقعد و حنجره شوند و در صورت عدم تشخیص و درمان به سرطان کامل تبدیل شوند. مهم این است که بیشترین موارد عفونت زگیل تناسلی بدون علامت است و سیستم ایمنی بدن معمولاً آن را در مدت ۶ تا ۲۴ ماه کنترل و پاک می‌کند اما در مواردی که عفونت ماندگار می‌شود خطر پیشرفت به عوارض جدی افزایش می‌یابد
علاوه بر سرطان دهانه رحم زگیل تناسلی در بیماری‌هایی مانند سرطان حنجره دهان واژن و آلت تناسلی نیز نقش دارد به‌ویژه در مواردی که فرد مصرف‌کننده سیگار یا دستگاه‌های محرک می‌باشد. انتقال ویروس از طریق تماس جنسی مستقیم حتی بدون ورود جنسی ممکن است و به‌دلیل عدم علامت‌های مبکر تشخیص دشوار است. بنابراین پیشگیری از طریق واکسیناسیون (در سنین ۹ تا ۲۶ سال) و غربالگری منظم (مانند آزمایش پاپ‌اسمیر در زنان) اقدامات حیاتی و مؤثری هستند که می‌توانند خطرات جدی این ویروس را به‌طور چشمگیری کاهش دهند و لازم به ذکر است که حتی پس از درمان ضایعات باقی ماندن ویروس در بدن خطر عود بیماری را به همراه دارد.

سویه‌های کم‌خطر (Low-Risk)

این سویه‌ها عمدتاً سلول‌های سطحی پوست و غشاهای مخاطی ناحیه ژنیتال (تناسلی) را آلوده می‌کنند و معمولاً یک عفونت گذرا ایجاد می‌کنند.
مکانیسم: این ویروس‌ها عمدتاً در لایه‌های بالایی (اپیتلیوم سطحی) باقی می‌مانند و به ندرت وارد عمق سلول‌ها شده و ژنوم خود را با DNA سلول میزبان ادغام می‌کنند.
آسیب‌شناسی: تولید مثل ویروسی در این سویه‌ها منجر به افزایش سریع و غیرطبیعی سلول‌ها در لایه‌های بالایی می‌شود که نتیجه آن زگیل‌های تناسلی است. این زگیل‌ها (که به نام Condylomata acuminata شناخته می‌شوند) تومورهای خوش‌خیم هستند و پتانسیل تبدیل شدن به سرطان را ندارند. سیستم ایمنی معمولاً می‌تواند این عفونت‌ها را پاک کند.

سویه‌های پرخطر (High-Risk)

خطر اصلی زگیل تناسلی از این سویه‌ها نشأت می‌گیرد زیرا آن‌ها توانایی آلوده کردن و تغییر ژنتیکی سلول‌های بنیادی در لایه‌های عمیق‌تر اپیتلیوم را دارند.
مکانیسم مولکولی: خطر اصلی این سویه‌ها ناشی از بیان بیش از حد دو پروتئین ویروسی کلیدی به نام‌های E6 و E7 است.
پروتئین E6: این پروتئین با هدف قرار دادن و تخریب یک پروتئین مهم سرکوب‌کننده تومور به نام p53 عمل می‌کند. پروتئین p53 معمولاً مسئول توقف چرخه سلولی برای ترمیم DNA آسیب‌دیده یا آغاز آپوپتوز (مرگ برنامه‌ریزی شده سلولی) در سلول‌های آسیب‌دیده است. با غیرفعال شدن p53 توسط E6 سلول‌های دارای DNA جهش‌یافته می‌توانند به طور نامحدود تقسیم شوند.
پروتئین E7: این پروتئین بر پروتئین دیگری به نام Retinoblastoma protein (Rb) تأثیر می‌گذارد. پروتئین Rb نیز یک ترمز مهم برای رشد سلولی است. با غیرفعال شدن Rb توسط E7 سلول‌ها مجبور به ورود به فاز تکثیر (S phase) می‌شوند حتی زمانی که آسیب DNA وجود دارد.

تماس پوست به پوست ناحیه تناسلی(شایع‌ترین راه)

این مهم‌ترین مکانیسم انتقال است. ویروس در پوست یا غشای مخاطی ناحیه تناسلی آلوده (حتی اگر زگیل قابل مشاهده نباشد) قرار دارد.
تماس پوست به پوست در نزدیکی ناحیه تناسلی: به دلیل ماهیت تماس پوست به پوست مالش (Friction) ناحیه تناسلی آلوده به ناحیه تناسلی سالم حتی بدون نفوذ کامل یا انزال می‌تواند ویروس را منتقل کند.
اهمیت زگیل‌ها: گرچه افراد بدون زگیل نیز می‌توانند ویروس را منتقل کنند اما زگیل‌های آشکار یا ضایعات پیش‌سرطانی (که در عمق بیشتری قرار دارند) دارای غلظت بالاتری از ویروس هستند و خطر انتقال را افزایش می‌دهند.

انتقال از طریق مایعات بدن

زگیل تناسلی اساساً یک ویروس پوستی است و انتقال آن از طریق مایعات بدن مانند منی ترشحات واژن یا خون به اندازه تماس مستقیم پوست به پوست اهمیت ندارد. اگرچه ممکن است ویروس در این مایعات وجود داشته باشد مسیر غالب ورود ویروس به بدن فرد جدید تماس مستقیم با سلول‌های آلوده پوست یا مخاط است.

انتقال غیرجنسی (نادر)

انتقال از مادر به کودک (Perinatal Transmission): همانطور که ذکر کردید این انتقال هنگام زایمان از طریق مجرای زایمان رخ می‌دهد و می‌تواند منجر به عارضه جدی RRP در نوزاد شود.
انتقال از طریق اشیاء (Fomites): انتقال از طریق سطوح مشترک (مانند حوله یا توالت) بسیار نادر در نظر گرفته می‌شود زیرا ویروس زگیل تناسلی خارج از بدن میزبان برای مدت طولانی زنده نمی‌ماند و برای عفونت نیاز به سلول‌های لایه‌های عمیق‌تر پوست دارد که معمولاً سطوح معمولی فاقد آن هستند.

زگیل‌های تناسلی که توسط ویروس پاپیلومای انسانی ایجاد می‌شوند نتیجه تکثیر غیرطبیعی سلول‌های اپیدرمی (پوستی/مخاطی) هستند.

تنوع مورفولوژیک (شکل و بافت)

زگیل‌ها در افراد مختلف و در نواحی مختلف بدن می‌توانند اشکال متمایزی داشته باشند:
زگیل‌های پاپولی (Papular Warts): رایج‌ترین نوع هستند. این‌ها برآمدگی‌های کوچک گرد و سفت هستند که شبیه به برجستگی‌های کوچک روی پوست ظاهر می‌شوند.
زگیل‌های گل کلمی (Cauliflower-like Warts): این‌ها توده‌های بزرگی هستند که از خوشه‌های زگیل‌های کوچک‌تر ایجاد شده‌اند و ظاهر ناهموار و گل کلمی به خود می‌گیرند (بیشتر در ناحیه تناسلی خارجی و مقعد دیده می‌شوند).
زگیل‌های صاف (Flat Warts/Plane Warts): این نوع زگیل‌ها برجستگی کمی دارند و صاف به نظر می‌رسند و اغلب با سطح پوست هم‌تراز هستند. تشخیص آن‌ها دشوارتر است و معمولاً نیاز به معاینه دقیق یا درماتوسکوپی دارند.
زگیل‌های ساقه‌دار (Pedunculated Warts): زگیل‌هایی که از طریق یک ساقه نازک به سطح پوست متصل هستند شبیه به آفتاب‌پرست‌های کوچک.

اندازه و نحوه گسترش

اندازه: زگیل‌ها می‌توانند از یک نقطه ریز (کمتر از ۱ میلی‌متر) شروع شوند و به تدریج رشد کنند. اگر درمان نشوند یا سیستم ایمنی ضعیف باشد می‌توانند به توده‌های قابل توجهی تبدیل شوند.
گسترش (Spread): زگیل‌ها تمایل دارند به صورت منفرد شروع شوند و سپس از طریق تماس مستقیم یا خیس ماندن ناحیه به یکدیگر پیوسته و خوشه‌های بزرگ‌تری را تشکیل دهند.

محل‌های غیر معمول‌تر

اگرچه نواحی تناسلی و مقعد شایع هستند در صورت وجود تماس زگیل‌ها می‌توانند در این نواحی نیز دیده شوند:
داخل مجرای ادرار (در مردان) یا واژن (در زنان): این زگیل‌ها اغلب داخلی هستند و بدون معاینه دقیق (مثل پاپ اسمیر برای دهانه رحم یا معاینه داخلی برای زنان) قابل مشاهده نیستند.
دهان و گلو: تماس دهانی می‌تواند باعث ایجاد زگیل در لوزه‌ها، کام نرم، یا لب‌ها شود. این زگیل‌ها نیز می‌توانند صاف یا برجسته باشند.

تشخیص

تست پاپ اسمیر: نمونه‌برداری از سلول‌های دهانه رحم برای بررسی هرگونه تغییرات غیرطبیعی یا پیش‌سرطانی ناشی از سویه‌های پرخطر.
تست اچ پی وی : شناسایی مستقیم وجود DNA ویروس زگیل تناسلی و تعیین سویه‌های پرخطر (High-Risk) در نمونه سلولی. معمولاً همراه با پاپ اسمیر انجام می‌شود.
کولپوسکوپی: معاینه میکروسکوپی دقیق دهانه رحم واژن یا فرج پس از نتایج غیرطبیعی پاپ اسمیر برای مشاهده ضایعات و انجام بیوپسی (نمونه‌برداری).

درمان

ایمیکویمود : داروی موضعی که سیستم ایمنی بدن را تحریک می‌کند تا سلول‌های آلوده به زگیل تناسلی را از بین ببرد. این دارو معمولاً چند بار در هفته زیر نظر پزشک استفاده می‌شود
پودوفیلوتوکسین/پودوفیلین : ترکیبات شیمیایی سیتوتوکسیک هستند که بافت زگیل را تخریب کرده و باعث خشک شدن و افتادن آن می‌شوند. اعمال این مواد باید با دقت بسیار بالا و تحت نظارت باشد.
کرایوتراپی (سرمادرمانی): زگیل‌ها با استفاده از نیتروژن مایع به سرعت منجمد می‌شوند؛ این انجماد باعث مرگ سلولی شده و پس از چند روز زگیل از بین می‌رود. برداشتن جراحی :زگیل‌ها به صورت فیزیکی با استفاده از تیغ جراحی در محیط کلینیک تحت بی حسی موضعی بریده می‌شوند. این روش برای زگیل‌های بزرگ یا مقاوم مؤثر است.
لیزر درمانی: از پرتو لیزر دقیق برای تبخیر و تخریب بافت زگیل استفاده می‌شود؛ این روش معمولاً برای ضایعات متعدد یا عمقی‌تر به کار می‌رود.
الکتروکوآگولاسیون : سوزاندن زگیل‌ها با استفاده از جریان الکتریکی کنترل شده؛ این روش سریع است و بافت زگیل از بین می‌رود.
LEEP برای ضایعات پیش‌سرطانی : روش استاندارد برای درمان ضایعات پیش‌سرطانی دهانه رحم (CIN) است که در آن از حلقه سیم داغ برای برداشتن لایه آلوده بافت استفاده می‌شود.
دکتر لیلا میردامادی بهترین دکتر درمان HPV در ونک با بهره‌گیری از دانش روز و تجهیزات پیشرفته بهترین و اختصاصی‌ترین راهکارهای درمانی را متناسب با شدت و نوع ضایعات زگیل تناسلی (از زگیل‌های سطحی تا تغییرات پیش‌سرطانی) با حفظ حداکثر ایمنی و آرامش بیمار اجرا می‌نمایند.

عفونت ویروس پاپیلومای انسانی یک موضوع شایع است که می‌تواند از یک عفونت بدون علامت تا ایجاد زگیل‌های تناسلی یا ضایعات پیش‌سرطانی متغیر باشد. تشخیص زودهنگام از طریق غربالگری‌های منظم (پاپ اسمیر و تست اچ پی وی) برای مدیریت سویه‌های پرخطر حیاتی است. اگرچه درمان‌هایی برای حذف ضایعات فیزیکی وجود دارند اما واکسیناسیون مؤثرترین راهکار برای پیشگیری از عفونت‌های بعدی است در حالی که در نهایت پاکسازی ویروس از بدن به قدرت سیستم ایمنی فرد بستگی دارد.
دکتر لیلا میردامادی متخصص زنان و زایمان و نازایی در ونک با تجربه فراوان در حوزه سلامت بانوان در زمینه تشخیص و درمان زگیل تناسلی با استفاده از جدیدترین روش‌های علمی فعالیت دارند. ایشان با رویکردی دقیق ایمن و با اولویت دادن به حفظ آرامش بیماران مؤثرترین و تخصصی‌ترین درمان‌ها را ارائه می‌نمایند.برای دریافت مشاوره تخصصی یا رزرو نوبت می‌توانید از طریق دکمه دریافت نوبت اقدام کنید و یا با شماره 09025314121 تماس بگیرید.