آیا یبوست بعد از زایمان طبیعی یک اتفاق طبیعی است؟

بله یبوست در نخستین روزها و هفته‌های پس از زایمان نه‌تنها شایع بلکه بخشی از فرایند تطبیق مجدد بدن با شرایط غیربارداری محسوب می‌شود. از آنجا که دستگاه گوارش، سیستم هورمونی و عضلات کف لگن دوران پرفشاری را پشت سر گذاشته‌اند بروز این کندی در دفع کاملاً توجیه علمی دارد. خوشبختانه این وضعیت در اکثر مادران با اصلاحات ساده در سبک زندگی بهبود می‌یابد اما شناخت دقیق علل و راهکارهای مقابله با آن برای گذار راحت‌تر از این دوران ضروری است.

تغییرات هورمونی

کاهش فعالیت بدنی

از دست دادن مایعات

داروها و مکمل‌ها

ترس از دفع

تغییرات رژیم غذایی

در بیشتر موارد می‌توان با تغییرات ساده در رژیم غذایی و رفتارهای روزمره، از یبوست جلوگیری کرد یا آن را کاهش داد:
افزایش مصرف مایعات: مصرف روزانه ۸ تا ۱۰ لیوان آب برای مادران پس از زایمان ضروری است. علاوه بر آب، مایعات طبیعی مانند آب‌میوه‌های تازه، دوغ کم‌نمک و سوپ‌ها نیز مفید هستند.
رعایت رژیم غذایی پرفیبر: میوه‌های تازه مانند سیب، گلابی، آلو و کیوی، سبزیجات پخته یا بخارپز و غلات سبوس‌دار مانند جو و نان سبوس‌دار به‌طور مؤثری حرکات روده را تقویت می‌کنند.
ورزش ملایم: انجام فعالیت‌های سبک مانند پیاده‌روی آرام یا تمرینات کف لگن به‌ویژه تمرینات کگل، به بهبود عملکرد دستگاه گوارش و تسریع حرکات روده کمک می‌کند.
ایجاد عادت منظم برای اجابت مزاج: بهتر است مادران در ساعاتی مشخص از روز مثلاً بعد از صبحانه به دستشویی بروند. با این کار بدن به‌طور طبیعی به زمان‌بندی منظم عادت می‌کند.
استفاده از بالش زیر پا: هنگام نشستن روی توالت گذاشتن یک چهارپایه کوچک زیر پاها باعث قرارگیری بدن در وضعیت طبیعی‌تری برای دفع مدفوع می‌شود.
پرهیز از ترس و اضطراب: مادرانی که دچار بخیه‌ یا زخم در ناحیه پرینه هستند می‌توانند با مشورت پزشک از پمادها یا مسکن‌های موضعی استفاده کنند تا درد و ترس از دفع کاهش یابد.
استفاده از ملین‌های ایمن: در صورتی‌ که یبوست ادامه‌دار باشد پزشک ممکن است ملین‌های سبک و بی‌ضرری تجویز کند.

در بیشتر زنان یبوست پس از زایمان ظرف یکی دو هفته برطرف می‌شود. اما در برخی موارد این مشکل می‌تواند نشانه‌ی وجود بیماری دیگر باشد. اگر موارد زیر رخ داد حتماً باید با پزشک مشورت شود:
تداوم مشکل: چنانچه یبوست شدید بیش از دو هفته ادامه یابد.
درد حاد: احساس درد شدید، تیرکشنده و مداوم در ناحیه شکم، لگن یا مقعد که با دفع نیز آرام نمی‌شود.
مشاهده خون: وجود خون روشن یا لخته‌های خونی در مدفوع یا خونریزی مقعدی که با درد همراه است.
علائم انسداد: عدم توانایی در دفع گاز یا مدفوع که با نفخ بسیار شدید، تهوع و استفراغ همراه شده باشد.
تب و لرز: بروز تب، لرز یا ضعف عمومی غیرعادی همزمان با مشکلات گوارشی.
مشکلات بخیه: درد غیرقابل تحمل، قرمزی شدید یا خروج ترشحات از محل بخیه‌ها (اپیزیوتومی) که مانع از نشستن یا دفع راحت می‌شود.
هموروئید پیشرفته: تورم شدید و دردناک رگ‌های مقعدی که مانع از انجام عمل دفع می‌شود.