انقباضات رحم در بارداری از کی شروع می ‌شود و چه زمانی نگران کننده است؟

انقباض رحم سفت شدن موقت و ریتمیک عضله رحم است. این انقباضات شبیه به سفت شدن ارادی عضلات دست یا پا هستند با این تفاوت که انقباضات رحمی اغلب غیرارادی بوده و در پاسخ به نیازهای فیزیولوژیک بدن رخ می‌دهند. شروع گرفتگی رحم بسته به شرایط هر فرد می‌تواند متفاوت باشد.

در خانم‌ های غیرباردار

در بدن خانم‌هایی که باردار نیستند به طور طبیعی هر ماه و به ویژه در دوران قاعدگی حرکات منظم و موقتی در عضله رحم رخ می‌دهد که بیشتر زنان آن را به صورت دردهای قاعدگی یا گرفتگی‌های خفیف تا متوسط احساس می کنند. این انقباضات معمولاً کوتاه‌مدت هستند و با استراحت یا داروی ضد درد قابل کنترل خواهند بود.
وجود چنین گرفتگی هایی یک روند طبیعی است و از نشانه‌های سلامت سیستم باروری زنان محسوب می‌شود.

در دوران بارداری

در دوران بارداری انقباضات بیشتر برای آماده‌سازی بدن برای زایمان و یا آغاز روند زایمان اتفاق می‌افتد که به دو گروه اصلی تقسیم می‌شوند:
تمرینی (براکستون هیکس): این انقباضات از حدود هفته ۲۰ بارداری به بعد ظاهر می‌شوند. معمولاً نامنظم، خفیف و کوتاه هستند و هدف‌شان آماده‌کردن رحم برای زایمان است.
زایمانی واقعی: این انقباضات معمولاً از هفته‌های پایانی بارداری آغاز می‌شوند و نشانهٔ اصلی شروع فرایند زایمان هستند. این نوع منظم، ریتم‌دار، طولانی‌ و از نظر شدت رو به افزایش بوده و دهانه رحم را برای تولد نوزاد باز می‌کنند.

براکستون هیکس (زایمان کاذب)

نامنظم و غیرقابل پیش‌بینی هستند.
معمولاً ضعیف باقی می‌مانند و با گذشت زمان قوی‌تر نمی‌شوند.
مدت زمان آن کوتاه است. (معمولاً کمتر از ۳۰ ثانیه)
اغلب در جلوی شکم یا ناحیه لگن احساس می‌شوند.
باعث باز شدن یا نازک شدن دهانه رحم نمی‌شوند.
با راه رفتن، استراحت یا نوشیدن آب متوقف یا ضعیف می‌شوند.

زایمانی واقعی

منظم و دارای الگو هستند؛ فاصله زمانی میان آن‌ها به مرور کم و شدتشان بیشتر می‌شود. (معمولاً بین ۳۰ تا ۷۰ ثانیه)
معمولاً از کمر شروع شده و به سمت جلوی شکم تابیده می‌شود.
تنها این گرفتگی ها هستند که باعث باز شدن دهانه رحم می‌شوند.
با تغییر وضعیت، استراحت یا نوشیدن آب متوقف نمی‌شوند بلکه ریتم خود را حفظ می‌کنند.

تشخیص دقیق تفاوت میان براکستون هیکس و انقباضات زایمانی واقعی اهمیت زیادی دارد و بررسی به‌موقع توسط پزشک می‌تواند از نگرانی‌های بی‌مورد یا تأخیر در مراجعه جلوگیری کند؛ در این مسیر دکتر لیلامیردامادی بهترین دکتر زایمان طبیعی در ونک با ارزیابی تخصصی شرایط مادر راهنمایی مطمئنی برای تصمیم‌گیری آگاهانه خواهد بود.

در برخی موارد گرفتگی ها می‌توانند نشانه‌ای از یک مشکل مهم پزشکی باشند که نیاز به اقدام یا پیگیری فوری دارند. اگر با این علائم هشداردهنده روبه‌رو شدید بهتر است به مرکز درمانی مراجعه کنید:
خونریزی شدید از واژن: هر نوع خونریزی قرمز و قابل توجه به‌ویژه اگر همراه با انقباضات باشد نیازمند بررسی فوری است. توجه داشته باشید که لکه‌بینی‌های خفیف یا ترشح صورتی‌ رنگ معمولاً خطرناک نیستند مگر اینکه همزمان با انقباضات قوی باشند.
نشتی یا ترکیدن کیسه آب: خروج ناگهانی، پیوسته یا هرگونه مایع بی‌رنگ، زرد یا گاهی سبز از واژن می‌تواند نشان‌دهنده پارگی کیسه آب باشد و باید سریعاً بررسی شود.
کاهش چشمگیر حرکت جنین: اگر حس کردید تکان خوردن یا حرکت‌های نوزاد شما به شکل مشخصی کمتر شده است حتماً با پزشک مشورت کنید.
انقباضات منظم قبل از هفته ۳۷ بارداری: اگر پیش از پایان ماه هشتم بارداری هر ۱۰ دقیقه یک بار (یا بیشتر) دچار انقباضات قابل توجه شدید، این می‌تواند نشانه زایمان زودرس باشد و نیاز به مراجعه سریع دارد.
دردهای شدید، دائمی یا فشار لگنی غیرقابل تحمل: اگر دردها با استراحت بهبود نمی‌یابند و یا فشار و سنگینی زیادی در قسمت لگن حس می‌کنید به پزشک اطلاع دهید.

در صورتی که پزشک شما تشخیص داده باشد انقباضات به دلیل شروع زایمان نیست و از نوع براکستون هیکس ( کاذب) هستند می‌توانید با رعایت چند نکته ساده به کاهش ناراحتی خود کمک کنید:
تغییر وضعیت بدن: اگر مدت طولانی نشسته یا دراز کشیده‌اید، کمی قدم بزنید. اگر ساعاتی فعال بوده‌اید، بنشینید و استراحت کنید. جابجایی وضعیت گاهی به قطع این انقباضات کمک می‌کند.
نوشیدن آب کافی: کم‌آبی بدن یکی از اصلی‌ترین عوامل تحریک براکستون هیکس است. بنابراین مصرف آب و مایعات سالم را در طول روز فراموش نکنید.
تنفس آرام و عمیق: با تمرین تنفس آرامش‌بخش یا استفاده از تکنیک‌های تنفسی کلاس‌های آماده‌سازی زایمان، می‌توانید استرس و شدت انقباض را کاهش دهید.
ماساژ ملایم: ماساژ نرم ناحیه شکم یا کمر به آرامش و کاهش ناراحتی کمک می‌کند.
دوش آب گرم: اگر شرایط بارداری شما اجازه می‌دهد، حمام یا دوش آب گرم می‌تواند در رفع گرفتگی عضلات مؤثر باشد.

انقباضات رحم پدیده‌ای طبیعی هستند که در طول زندگی یک زن به ویژه در دوران بارداری رخ می‌دهند. در دوران بارداری براکستون هیکس‌ها هشدارهای تمرینی رحم برای روز بزرگ زایمان هستند و جای نگرانی ندارند مگر آنکه شدید شوند. انقباضات زایمانی واقعی، منظم، ریتمیک و رو به افزایش هستند و به تدریج موجب تغییرات دهانه رحم می‌شوند.
کلید موفقیت در مدیریت این مرحله، شناخت بدن خود و توجه به علائم هشداردهنده است. همواره به یاد داشته باشید که در صورت شک و تردید در مورد هرگونه مورد هرگونه تغییر ناگهانی در احساسات جسمانی خود در دوران بارداری، تماس با کادر درمانی مجرب، ایمن‌ترین راهکار است.
دکتر لیلا میردامادی متخصص زنان و نازایی در شیخ بهایی تهران با تجربه گسترده در مراقبت‌های بارداری و زایمان‌ در تمام مراحل این مسیر حساس همراه مادران است تا این تجربه با آرامش، آگاهی و اطمینان بیشتری سپری شود. برای دریافت مشاوره تخصصی از ایشان و رزرو نوبت می‌توانید از دکمه دریافت نوبت استفاده کنید.

منابع
my.clevelandclinic
nhs.uk